مترجم کتاب جان مینارد کینز پا به ۹۰ سالگی گذاشت

عصر روز سه شنبه اول اردیبهشت ماه 1388، در یک هوای بارانی و بهاری مراسم تجلیل از نیم قرن تلاش دکتر منوچهر فرهنگ استاد صاحب نام اقتصاد ایران در باشگاه بانک مسکن در فرمانیه برگزار شد.میهمانان مراسم که عمدتاً از شاگردان استاد در دهه های 40 و 50 دانشکده های اقتصادی کشور بودند و امروز از استادان صاحب نام اقتصاد ایران به شمار می روند صندلی های سالن مراسم را پر کرده بودند.

با ورود به سالن مراسم تجلیل از دکتر منوچهر فرهنگ، ابتدا تعدادی از کتاب هایی که منوچهر فرهنگ در 50 سال گذشته ترجمه، گردآوری و تالیف کرده است به چشم می خورد. کتاب هایی چون اقتصاد سیاسی رمون بار، کتاب معروف «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» نوشته جان مینارد کینز که توسط فرهنگ ترجمه شده، کتاب فرهنگ علوم اقتصادی ایران که کار پرزحمت و چندساله استاد بوده، کتاب زندگی اقتصادی ایران که توسط وی نوشته شد و از سوی دانشجویان به عنوان کتابی برای شناخت اقتصاد ایران مورداستفاده قرار گرفت و کتاب های دیگر وی نشان دهنده یک عمر باارزش و مفید و موثر برای علم اقتصاد ایران است که به قول یکی از شاگردان او، نشانه آن است که منوچهر فرهنگ بیش از دیگران زکات علم خود را داده است.
پس از ورود به سالن، نگاهم به استادان صاحب نامی چون غلامعلی فرجادی، محمد طبیبیان، فریبرز رئیس دانا، احمد مجتهد، مهدی تقوی، ابوالقاسم هاشمی، حمید دیهیم و... افتاد که خود این افراد اکنون جزء استادان بزرگ اقتصاد کشور در دانشگاه ها هستند و تعداد زیادی از استادان که شاگرد منوچهر فرهنگ بوده اند به خاطر مشغله های متعدد پیام قدردانی خود را ارسال کرده و نتوانسته بودند در مراسم حضور یابند.
پس از سخنرانی های مختلف شاگردان او در دهه های 40 و 50 لوح های تقدیر مختلفی از سوی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) در دهه های 40 و50 ، موسسه پژوهش های پولی و بانکی بانک مرکزی، موسسه ها و مراکز مطالعات مختلف به منوچهر فرهنگ تقدیم شد و شاگردان با دلجویی از او و سپاسگزاری و گرفتن عکس های یادگاری از استاد خود قدردانی کردند.
منوچهر فرهنگ متولد 1298 در بابل و بزرگ شده گرگان که اکنون 90 سال سن دارد بعد از گرفتن لیسانس حقوق از دانشگاه تهران به فرانسه رفت. او که کارمند سازمان برنامه بود در 1964 (1343) دکترای اقتصاد دولتی گرفت اما به گفته خود از کار در سازمان برنامه آن زمان مایوس شد و به دانشگاه رفت.
دکتر حسین پیرنیا که از پیشگامان و اولین روسای دانشکده اقتصاد بوده و انجمن اقتصاددانان ایران را تاسیس کرد به منوچهر فرهنگ پیشنهاد می کند کتاب معروف جان مینارد کینز که نابغه زمان خود بود را ترجمه کند.
منوچهر فرهنگ می گوید برای ترجمه این کتاب 15 هزار تومان به من پیشنهاد شد که با آن می توانستم یک خانه بخرم. فرهنگ به خاطر ترجمه این کتاب در سال 48 موفق به جایزه بهترین کتاب اقتصادی سال شد.
بعد از این کتاب کار کتاب فرهنگ علوم اقتصادی را شروع کرد و بعد کتاب زندگی اقتصادی ایران را تالیف کرد.
دکتر فرهنگ در طول تدریس خود در دانشکده های اقتصادی، هزاران متخصص و استاد و دانشجو را تربیت کرده و هزاران کتاب، مقاله و تحقیق علمی را به رشته تحریر درآورده است.
طبیبیان: استاد پرتلاش با ذره بین در جست وجوی واژه ها و کلمات بود
دکتر محمد طبیبیان از شاگردان دکتر فرهنگ و معاون اقتصادی اسبق سازمان برنامه و بودجه با اشاره به تلاش های دکتر فرهنگ در گردآوری فرهنگ علوم اقتصادی گفت: «به یاد دارم که استاد ساعت های زیادی را بدون چشمداشت مالی، برای گردآوری فرهنگ علوم اقتصادی تلاش می کرد و در کار آموزش، ترجمه و تالیف بسیار تلاشگر و کوشا بود.»وی افزود: «باید حقوق استادان بازنشسته و کسانی که به اقتصاد ایران و جامعه ایران خدمت کرده اند را محترم بشماریم تا در تامین معاش و زندگی با مشکل مواجه نشوند و شأن آنها مورد احترام قرار گیرد.»طبیبیان خطاب به دکتر فرهنگ گفت: «از اینکه یک نسل از اقتصاددانان ایران را پرورش داده اید و در خدمت دانشگاه ها و مراکز اقتصادی قرار داده اید از شما سپاسگزاریم و قدردان زحمات شما هستیم و یاد و خاطره دوران آموزش و تلاش های شما را در توسعه علم اقتصاد کشور به یادها خواهیم سپرد.»
مجتهد: تجلیل از فرهنگ تجلیل از علم اقتصاد ایران است
دکتر احمد مجتهد عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر موسسه پژوهش های پولی و بانکی بانک مرکزی نیز گفت: «تجلیل از دکتر منوچهر فرهنگ، تجلیل از علم اقتصاد و رشد و توسعه اقتصادی در ایران است. منوچهر فرهنگ دانشجویانی را در 60 سال گذشته پرورش داده که استادان دانشگاه های امروز هستند و نسل چهارم دانشجویان ایشان در عرصه دانشگاه ها و فعالیت های اقتصادی حضور دارند.»
مجتهد تصریح کرد: «اگر زکات علم به قول پیشوایان دینی، آموزش نسل های بعدی است منوچهر فرهنگ بیشترین زکات علم را تاکنون داده و تعداد زیادی از کارشناسان و دانشجویان و استادان امروز در دانشگاه ها و مراکز اقتصادی، پرورش یافته دکتر فرهنگ هستند.»
هاشمی: منوچهر فرهنگ نابغه های اقتصاد جهان را به ما معرفی کرد
ابوالقاسم هاشمی استاد دانشگاه و از شاگردان منوچهر فرهنگ نیز با اشاره به تلاش های دکتر فرهنگ گفت: «منوچهر فرهنگ در زمانی به آموزش و تدریس اشتغال داشته که مرگ کارل مارکس نویسنده کتاب سرمایه اتفاق افتاد و شخصیت هایی مانند جان مینارد کینز تحول عمده ای را در ادبیات اقتصادی ایجاد کردند. دکتر فرهنگ در مقدمه کتاب «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول» که آن را ترجمه کرده اند، نوشته قرن 20 شاهد تولد فرزانه نابغه ای چون کینز بود که تاریخ اقتصاد جهان را با تحول شگرفی مواجه ساخت و امروز پس از 40 سال شاهد هستیم که در مواجه شدن با بحران مالی جهان عده ای از اقتصادد انان و دولتمردان، راه کینز را در پیش گرفته اند و همه کینزی شده اند.»
هاشمی گفت: «دکتر فرهنگ در سال 1351 کتاب فرهنگ علوم اقتصادی خود را منتشر کرد که کاری سخت و ظریف بود و برای دانشجویان اقتصاد و فعالان اقتصادی بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. به عقیده استادان اقتصادی کار ترجمه واژه های اقتصادی بسیار سخت و حساس است و دکتر فرهنگ علاوه بر وفاداری به متن و معنی جملات و واژه ها، در بیان معادل فارسی آنها به شیوایی و زیبایی آنها نیز توجه داشته و در شرایطی که وفاداری و زیبایی به سختی باهم جمع می شوند دکتر فرهنگ کار ترجمه متون اقتصادی را با تلاش و زحمت فراوان انجام داد.»دکتر هاشمی با اشاره به مدیریت فرهنگ در دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) گفت: «دکتر فرهنگ با عنوان رئیس دانشکده سعه صدر و آزادگی داشتند و افراد متخصص با دیدگاه های اقتصادی چپ و راست را دعوت کردند تا ثمره کار آنها رشد علم اقتصاد باشد و همه را تحمل می کردند و به همه احترام می گذاشتند. بسیاری از این افراد با رژیم شاهنشاهی سرسازش نداشتند و با صمیمیت کار می کردند و محیط علم را تقویت می کردند.»
هاشمی با اشاره به ناملایمات زندگی دکتر منوچهر فرهنگ گفت: «نمی دانم در زمانی که حقوق بازنشستگی استاد را قطع کردند در دوره پاکسازی در مردادماه 59 بوده یا در یک دوره دیگری از زندگی که معمولاً انسان ها روح لطیف و شکننده ای پیدا می کنند، استاد شعری را نوشته اند که من در لابه لای نوشته های او پیدا کردم که گفته بود: «ماییم همچو ماهی بزرگی برکشیده از آب
آسیمه سر در تقلا و جست وجوی راه به تالاب
در چنین وضع زار و اسف بار ماهی در این حساب نیست که خیز بعدی او را به کجا می برد آب».
او فقط می داند وضع کنونی اش تاب نیاوردنی است باید به سعی دیگری دست یازید.»